ΗΠΑ: Ναυτική άσκηση μη επανδρωμένων συστημάτων

 Στις 19 Απριλίου ο 3ος Στόλος των ΗΠΑ ξεκίνησε μια μεγάλη άσκηση με την επωνυμία "Unmanned Integrated Battle Problem 21'', με τη συμμετοχή αριθμού μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων.

Πρόκειται για την πρώτη άσκηση αυτού του είδους στην οποία πρόκειται να συμμετάσχουν και επανδρωμένες μονάδες του ναυτικού των ΗΠΑ.

Βασικοί σκοποί της άσκησης είναι η χρήση των μη επανδρωμένων συστημάτων σε:

   1. Έργα Πληροφοριών και Επιτήρησης (Intelligence Surveillance and Reconnaissance-ISR)

  2. Η δοκιμή δογμάτων συνεργασίας επανδρωμένων και μη επανδρωμένων συστημάτων (manned-unmanned teaming concepts).

  3. Η στοχοποίηση εχθρικών μονάδων από μη επανδρωμένα συστήματα και στη συνέχεια η προσβολή τους από επανδρωμένες μονάδες.

   4. Συνολικά η άσκηση θα αποτελέσει πυλώνα σχετικά με τις μελλοντικές αποφάσεις για την αναδιοργάνωση του ναυτικού.

Από το ναυτικό των ΗΠΑ ανακοινώθηκαν τα μη επανδρωμένα συστήματα που λάβουν μέρος στην άσκηση:

  1. Medium Displacement Unmanned Surface Vessels (Sea Hunter- Seahawk)

  2. MQ-88 First Scout Unmanned Aerial Vehicle

  3. MQ-9 Sea Guardian Unmanned Aerial Vehicle 

  4. Ocean Aerial Triton Class Dual Modality  Underwater and Surface Autonomous Vehicle.

 5. Σμήνος από μικρότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επιφανείας και υπό την επιφάνεια συστήματα. 

Χαρακτηριστικά σκαφών:

Αναφορικά με την πρώτη κατηγορία πρόκειται για μεγάλα μη επανδρωμένα σκάφη μήκους 40μέτρων τύπου trimaran, τα οποία μπορούν να αναπτύξουν υψηλή ταχύτητα έως 27Κ, με χωρητικότητα δεξαμενών με 40 τόνους καυσίμου, γεγονός που τους επιτρέπει να παραμένουν έως και 70 ημέρες σε μια περιοχή ή να καλύπτουν 10,000 μίλια (40 φορές περίπου την απόσταση Πειραιάς - Καστελλόριζο με ταχύτητα 12Κ. Επιπλέον έχουν τη δυνατότητα να επιχειρούν σε κατάσταση θαλάσσης έως 5 (2,5-4 μέτρα) και να είναι πλεύσιμα σε κατάσταση θαλάσσης έως 7 (6-9 μέτρα). Επίσης είναι εύλογο ότι το ημερήσιο κόστος λειτουργίας τους είναι σημαντικά μικρότερο αυτών των μονάδων επιφανείας.

 

Στη φωτογραφία τα μη επανδρωμένα επιφανείας Seahawk,(μπροστά)και Sea Hunter κατά τη διάρκεια της άσκησης στο San Diego. (Πηγή MC2 Thomas Gooley/Navy).

Πλεονεκτήματα μη επανδρωμένων συστημάτων

Τα προσδοκώμενα οφέλη από τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων στις ναυτικές επιχειρήσεις είναι 

1. Μικρότερο κόστος λειτουργίας σε σχέση με τις επανδρωμένες μονάδες.

2.   Μικρότερες απαιτήσεις σε ανθρώπινο δυναμικό.

3. Δυνατότητα αύξησης του ρίσκου τη αποστολής καθώς δεν είναι επανδρωμένα.

4. Παραμονή στο θέατρο επιχειρήσεων για μεγάλο χρονικό διάστημα (κυρίως τα μεγάλα συστήματα).

5. Δυνατότητα αύξησης του αριθμού των μονάδων του ναυτικού (capacity) με το ίδιο ή μικρότερο κόστος.  

Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι η χρήση των μη επανδρωμένων συστημάτων μπορεί να αυξήσει τις δυνατότητες φονικότητας (lethality) ενός στόλου παρέχοντας είτε μεγαλύτερο αριθμό φορέων όπλων είτε παρέχοντας ποιοτική και συνεχή στοχοποίηση των εχθρικών μονάδων. Αυξάνεται ταυτόχρονα και το επίπεδο επιβιωσιμότητας των επανδρωμένων μονάδων καθώς οι αποστολές υψηλού ρίσκου αναλαμβάνονται από τις επανδρωμένες μονάδες. Τέλος, αυξάνονται κατακόρυφα οι δυνατότητες ετοιμότητας ενός στόλου να διατηρήσει επί μακρόν μονάδες σε μια περιοχή ενδιαφέροντος.

Επιπρόσθετα πρέπει να επισημανθούν οι δυνατότητες που παρέχουν τα σμήνη μικρότερων μη επανδρωμένων συστημάτων, τα οποία μπορεί να μην προσφέρουν τις παραπάνω δυνατότητες και πλεονεκτήματα  ωστόσο ένα σμήνος (μεγάλος αριθμός ομοειδών συστημάτων που συνεργάζονται μεταξύ τους) μπορεί να προσφέρει έρευνα μεγάλης περιοχής σε σύντομο χρονικό διάστημα με μικρό κόστος και ρίσκο. Επίσης ένας μεγάλος αριθμός τέτοιων συστημάτων μπορεί να προκαλέσει παραπλάνηση - σύγχυση και κορεσμό στον αντίπαλο επιτρέποντας την απομείωση των αμυντικών του δυνατοτήτων και καθιστώντας τον κατά συνέπεια τρωτό.

Τουρκική anti-NAVTEX: Προοίμιο μιας νέας κρίσης;

  

Την Παρασκευή 16 Απριλίου ο τουρκικός σταθμός  NAVTEX Αττάλειας, εξέδωσε anti-NAVTEX έναντι της προηγούμενης ελληνικής NAVWARN HA69-260/2, η οποία αφορούσε ερευνητικές εργασίες του γαλλικού ωκεανογραφικού σκάφους L’ ATALANTE στο Νοτιοανατολικό Κρητικό πέλαγος και στη  Μεσόγειο, από 15 έως 18 Απριλίου.

Το ακριβές κείμενο της anti-Navtex, είναι το ακόλουθο:

 
TURNHOS N/W :0313/21 (Antalya NAVTEX Station) (Published Date: 16-04-2021 13:16)TURNHOS N/W :0313/21
MEDITERRANEAN SEA
1. UNAUTHORIZED STATION HAS BROADCASTED NAVWARN HA69-260/21 FALLS WITHIN TURKISH CONTINENTAL SHELF AND TURKISH NAVTEX SERVICE AREA.
2. ANTALYA NAVTEX STATION HAS THE AUTHORITY TO BROADCAST NAVTEX MESSAGE IN THE AREA. HA69/260/21 IS NULL AND VOID.
3. CANCEL THIS MESSAGE 182100Z APR 21

 

Από το κείμενο χρήζουν να επισημανθούν τα ακόλουθα:

1. Το σύστημα ναυτιλιακών προειδοποιήσεων Navtex, αποτελεί βοήθημα για την εξασφάλιση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας. Οι προειδοποιήσεις αυτές εκπέμπονται από παράκτιους σταθμούς οι περιοχές ευθύνης των οποίων συνήθως συμπίπτουν με την υφαλοκρηπίδα του παράκτιου κράτους. Οι περιοχές αυτές δεν αποτελούν ζώνες κυριαρχίας ή δικαιοδοσίας, αλλά είναι περιοχή αρμοδιοτήτων, συνεπώς με το γράμμα του νόμου δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός διεκδίκησης θαλασσίων ζωνών. Επίσης, οι anti-Navtex δεν έχουν ουδεμία κανονιστική ισχύ για τη ναυτιλία, ενώ θα έλεγε κανείς ότι εν δυνάμει μπορεί να αποτελέσουν πηγή σύγχυσης.

2.  Αν και όπως προαναφέρθηκε, η περιοχές εκπομπής κάθε σταθμού έχουν το χαρακτήρα αρμοδιότητας και όχι δικαιώματος ή κυριαρχίας εν τούτοις είναι ζωτικής σημασίας να συμπίπτουν τα όρια δικαιοδοσίας και ευθύνης. Ένα πλοίο που διεξάγει έρευνες σε μια περιοχή λαμβάνει άδεια (εφόσον δεν πρόκειται για Ανοιχτή Θάλασσα) από το παράκτιο κράτος που διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή, συνεπαγόμενα είναι λογικό να συμπίπτει αυτή η περιοχή ευθύνης με την περιοχή δικαιοδοσίας. 

3. Το νόημα  της anti-navtex είναι διττό, αφενός αμφισβητεί τα όρια ευθύνης του ελληνικού σταθμού Ηρακλείου, αλλά επιπλέον τονίζει ότι τα όρια του σταθμού Αττάλειας συμπίπτουν με αυτά της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, ενισχύοντας τον ανωτέρω ισχυρισμό. Η συγκεκριμένη παρατήρηση συσχετίζεται με τη θέση ότι εξ αρχής, από όταν άρχισε η Τουρκία να αμφισβητεί της περιοχές αρμοδιότητας των ελληνικών σταθμών, ουσιαστικά στόχευε μακροπρόθεσμα στην αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και δεν επρόκειτο για μια άνευ ουσίας αντιπαράθεση σε επίπεδο αρμοδιοτήτων (και συνεπώς ελάσσονος σημασίας) όπως τόνιζαν διάφοροι αναλυτές.

4. Η τουρκική anti-Navtex ακολούθησε τη λεκτική σύγκρουση των ΥΠΕΞ, λειτουργώντας (ίσως) εν είδει αντιποίνων στις δηλώσεις του Έλληνα ΥΠΕΞ, καθόσον δεν εκπέμφθηκε την πρώτη (ή την προηγούμενη) ημέρα των ερευνών του γαλλικού σκάφους. Οπότε απομένει να αποδειχθεί εάν πρόκειται για αντίποινα ή για απαρχή μιας εν τοις πράγμασοι αμφισβήτησης της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας του Αυγούστου 2020.

5. Η περιοχή την οποία αφορά η τουρκική anti-Navtex ανήκει στην ελληνική ΑΟΖ η οποία προέκυψε κατόπιν της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας του προηγούμενου χρόνου. Παράλληλα, περιέχεται και στην περιοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου. Συνεπώς πρόκειται για την πρώτη πράξη έμπρακτης επιβεβαίωσης των τουρκικών αξιώσεων και ταυτόχρονα αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Έχει ιδιαίτερη σημασία μάλιστα το γεγονός ότι η τουρκική βούληση δεν εκφράστηκε με την έκδοση της Navtex αλλά και με την αποστολή πολεμικού σκάφους στην περιοχή ερευνών.

 

Ναυτική Διπλωματία και η Ρωσο - Αιγυπτιακή ναυτική άσκηση στη Μαύρη Θάλασσα

 

 Στις 24 Νοεμβρίου ολοκληρώθηκε η ναυτική άσκηση με την ονομασία Joint Friendship Bridge 2020, η οποία διεξήχθη στη Μαύρη Θάλασσα με τη συμμετοχή ρωσικών και αιγυπτιακών ναυτικών δυνάμεων.

Οι στόχοι της άσκησης ήταν η συνεκπαίδευση των μονάδων σε θέματα  προστασίας θαλασσίων γραμμών επικοινωνίας από ποικίλες απειλές, η εμπέδωση της συνεργασίας των δύο ναυτικών και η εξασφάλιση  ασφάλειας και σταθερότητας στη θαλάσσια περιοχή.

Η συγκεκριμένη άσκηση δεν ήταν η πρώτη μεταξύ των δύο χωρών, ωστόσο ήταν η πρώτη φορά που τα δύο ναυτικά συνεργάστηκαν στη Μαύρη Θάλασσα και σίγουρα από τις πρώτες φορές που το αιγυπτιακό ναυτικό διέβη τα στενά του Βοσπόρου και του Ελλησπόντου, τα οποία ελέγχονται από την Τουρκία με την οποία η Αίγυπτος δεν διατηρεί τις καλύτερες σχέσεις από το 2013 έως σήμερα.

Η σημασία και οι σκοποί των ασκήσεων αυτού του τύπου επεκτείνεται πολύ πέραν της στρατιωτικής συνεκπαίδευσης. Όπως είναι ίσως γνωστό ένας από τους τρεις ρόλους που επιτελείται να εκπληρώσει ένα πολεμικό ναυτικό είναι αυτός της Ναυτικής Διπλωματίας. 

Η Ναυτική Διπλωματία αποτελεί ουσιαστικά την πολιτική διάσταση της ναυτικής ισχύος (sea power) και ως εκ τούτω υπήρξε ανέκαθεν σημαντική. Στην πραγματικότητα η άσκηση Ναυτικής Διπλωματίας από τα πολεμικά πλοία υπήρξε περισσότερο συχνή σε σχέση με την αντίστοιχη πολεμικής τους δράση. Αν θα έπρεπε να αποδώσουμε ένα ορισμό τότε Ναυτική Διπλωματία είναι η άσκηση επιρροής στα διεθνή ζητήματα δια μέσου της ναυτικής ισχύος σε περίοδο ειρήνης. Το φάσμα των δραστηριοτήτων της Ναυτικής Διπλωματίας είναι αρκετά ευρύ και μπορεί να επεκτείνεται σε δράσεις εξαναγκασμού (coercion) όπως η διπλωματία των κανονιοφόρων έως άσκηση ήπιας ισχύος (soft power) όπως απλές εθιμοτυπικές επισκέψεις ή συνεργασίες.

Εύκολα συνάγεται ότι μια τέτοια διακρατική συνεργασία εδράζεται (συνήθως) σε στρατηγικούς προσανατολισμούς, με ευρύ φάσμα σκοπών όπως εμπέδωση συνεργασίας, επιβεβαίωση συμμαχιών, άσκηση πίεσης ή στρατηγικά μηνύματα προς τρίτους κτλ. Υπό αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να τυγχάνει και η ερμηνεία των ανάλογων δραστηριοτήτων. 

Στη συγκεκριμένη περίπτωση η άσκηση εξαγγέλθηκε μέσα Οκτωβρίου όπου:

   α.   λίγο πριν την πραγματοποίηση από την Τουρκία βολής S400 στη Μαύρη Θάλασσα (13-16 Οκτ 2020).

    β.  οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε προεκλογική περίοδο 

    γ. η κρίση σε Ναγκόρνο Καραμπάχ δεν είχε διευθετηθεί, με ανάλογες επιπτώσεις στις ρωσοτουρκικές σχέσεις.

    δ. η Τουρκία αμφισβητεί τις οριοθετήσεις και τα δικαιώματα θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

 Για τη Ρωσία αποτελεί ένδειξη της προσπάθειας άσκησης πολυδιάστατης διπλωματίας και προσεταιρισμού των κύριων δρώντων της περιοχής της ΜΕΝΑ (Middle East North Africa). Αντίστοιχα για την Αίγυπτο φανερώνει την επιθυμία της να αναβαθμίσει το στρατηγικό της ρόλο, να αναδείξει την αύξηση της ναυτικής της ισχύος και των φιλοδοξιών της, η οποία αξίζει να σημειωθεί ότι έπεται της συνεχούς αναβάθμισης των ναυτικών της ικανοτήτων. Σε κάθε περίπτωση η Αίγυπτος επιχειρεί να καταστήσει σαφές στην Τουρκία (αλλά και σε όλη την περιφέρεια) ότι θα διεκδικήσει το ρόλο που αναλογεί στο πολυπληθέστερο κράτος της περιοχής και του μουσουλμανικού κόσμου της ΜΕΝΑ, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να επεκτείνει τη στρατιωτική της δράση σε όλη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και πέραν αυτής, όπως στην παρούσα περίπτωση στη Μαύρη Θάλασσα. 

Η Ναυτική Διπλωματία αποτελεί ένδειξη στρατηγικών προθέσεων, ωστόσο δεν θα πρέπει οι ενδείξεις αυτές να μετατρέπονται σε υπερβολικές προσδοκίες όπως για πχ η δημιουργία αντιτουρκικών στρατηγικών αξόνων. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω η άσκηση Ναυτικής Διπλωματίας διενεργείται με ένα ευρύ φάσμα μέσων αλλά ταυτόχρονα έχει και ένα ευρύ φάσμα στοχεύσεων (από επιβεβαίωση συμμαχιών, αποστολή στρατηγικών μηνυμάτων ή άσκηση πίεσης), συνεπώς ο ρόλος που καλείται να επιτελέσει μπορεί να είναι μόνιμος ή πρόσκαιρος και ως εκ τούτω και τα προσδοκώμενα οφέλη ή αποτελέσματα.